شهرستان چایپاره یکی از شهرستان های شمال آذربایجان غربی است که به دلیل قرار گرفتن در میان شهرستان های چالدران، ماکو، شوط، پلدشت و خوی از اهمیت جغرافیایی ممتازی برخوردار است. این شهرستان به مرکزیت شهر قره ضیاالدین به دلیل داشتن همزمان مناطق کوهستانی و دشت سرسبز و همچنین رودخانه آق چای دارای جاذبه های طبیعی زیبایی است که مورد توجه مردم بومی منطقه قرار دارد. 
در سطح شهرستان چایپاره روستاهای متعددی وجود دارند که اکثر آنها در سطح دشت قره ضیالدین و تعدادی نیز در میان سلسله کوههای اطراف آن پراکنده شده اند. یکی از این روستاها که در جنوب شهر قره ضیاالدین واقع شده، روستای چورس است. این روستا به دلیل داشتن جاذبه های تاریخی و طبیعی و داشتن جمعیت زیاد در طی دوره های مختلف تاریخی، مورد توجه بوده و نام آن در کتب تاریخی و سفرنامه ها آمده است. 
موقعیت جغرافیایی و پس زمینه تاریخی روستای چورس
روستای چورس به عنوان یکی از روستاهای هدف گردشگری استان در فاصله 8 کیلومتری جنوب شهر قره ضیاالدین، مرکز شهرستان چایپاره در دامنه کوه موسوم به کوه کمر واقع شده است. در دامنه کوه، کوه کمر به سبب فراوانی آب علاوه بر روستای چورس، روستاهای دیگری نیز شکل گرفتند که اکثر آنها از سابقه تاریخی نیز برخوردار هستند. 
یکی از قدیم ترین منابعی که در آن از روستای چورس نام برده شده، کتاب نزهه القلوب حمدالله مستوفی است که در نیمه اول قرن هشتم ه.ق نوشته شده است. مستوفی در این کتاب ضمن اشاره به خوی و برشمردن ویژگی های آن از چورس نیز نام می برد: "تومان خوی چهار شهر است. خوی، سلماس، ارمیه و اشنویه. خوی شهری وسط و دورش شش هزار و پانصد گام است. . . . . و قریب هشتاد پاره دیه از توابع آن است. مشاهیرش چورس و بدل آباد . . . ."
از این نوشتار چنین بر می آید که در اوایل قرن هشتم ه.ق روستای چورس به همراه بدل آباد از جمله روستاهای آباد و مهم حوزه خوی محسوب می شدند و مورد توجه جهانگردان و تاریخ نویسان آن زمان قرار گرفته بودند. سیاحتنامه اولیاء چلبی، منبع دیگری است که به روستای چورس می پردازد. نویسنده که ظاهراً در اواسط دوره صفویه به ایران آمده، ضمن بازدید از شهر خوی و توصیف ویژگی های شهر و قلعه خوی در مسیر رفتن به خاک عثمانی( ترکیه امروزی ) از چورس نیز دیدن می کند. وی می نویسد: "از خوی 9 ساعت رفتیم تا به بهستان رسیدیم . . . و از آنجا 3 ساعت رو به شمال رفتیم و به قلعه چورس رسیدیم. این قلعه خان نشینی است در حوالی نخجوان. دو هزار سپاهی دارد. یک قاضی و 12 ضابط. قلعه پنج گوش آن بر روی پشته ای قرار دارد که دارای دیوارهای ساده است. دروازه قلعه رو به سمت جنوب است. در بیرون قلعه 7 هزار خانه، 11 مسجد، 7 کاروانسرا، دویست دکان و قصرهای زیبایی دارد." 
وی از خان چورس، ایوب خان( نوه سلمان خان سوباشی بنیانگذار حکومت دنبلی ها ) نیز به نیکی یاد کرده و وی را مردی ظریف، شیرین سخن، نکته دان و خوش معاشرت توصیف می کند.
به نظر می رسد، با حمله سلطان مراد چهارم عثمانی ( 1045ه.ق ) به خوی و ویرانی بخش های مختلف شهر، شهر خوی رونق و شکوه اولیه خود را از دست می دهد و بعد از آن مرکزیت منطقه به چورس می رسد.
در کتاب عالم آرای عباسی، نویسنده، سلمان خان سوباشی را حاکم چورس و سلماس نام می برد. این مساله سند دیگری است که نشان می دهد، شهر چورس در دوره صفویه مرکزیت منطقه را در دست داشته است. 
در کتاب سیرت جلال الدین نیز به چورس اشاره شده است. در این کتاب، نویسنده به شرح جنگ های ملک اشرف ایوبی و شرف الملک وزیر جلال الدین خوارزمشاه می پردازد و می نویسد: "شرف الملک آنگاه به جانب قلعه سمیران ( احتمالا در اطراف بسطام ) کوچ کرد و از آنجا به چورس رفت که ملک اشرف در آنجا بود. اهل آن دیه به قلعه کوچکی که بر بالای تلی قرار داشت رفته و در آنجا پناه گرفتند". 
منبع دیگر، سفرنامه تاورنیه جهانگرد و بازرگان فرانسوی است که در زمان شاه صفی و شاه عباس دوم، شش بار به ایران می آید و در سفرنامه خود ضمن اشاره به شهرهای مختلف ایران و مسیرهای عبور خود، از چورس نیز نام می برد. وی می نویسد: "از سلیمانسرا به کورس( چورس ) می رود که شهریست و بیگ آن خراجگذار پادشاه ایران است و در قلعه کهنه ای دو کیلومتر دورتر از شهر اقامت دارد. در آنجا باید برای هر بار مال التجاره نه عباسی حق گمرگی ادا کرد." 
چورس در دوره دنبلی ها
بر اساس منابع تاریخی، دنبلی ها از جمله اقوام کردی بودند که در ابتدا مذهب یزیدی داشتند و در کوههای سنجار و نواحی اطراف موصل در شمال عراق زندگی می کردند. در اوایل قرن هفتم ه.ق آنها از مسکن اولیه خود حرکت کرده و در سکمن آباد( اطراف خوی ) سکونت داده شدند. آنها به مرور زمان مسلمان شده و در زمان شاه طهماسب صفوی یکی از افراد این گروه به نام حاجی بیگ دنبلی به ریاست حکومت خوی انتخاب می گردد. 
در زمان شاه عباس اول، سلمان خان سوباشی نواده حاجی بیگ به سبب رشادت هایی که در زمان فتح تبریز و نواحی اطراف آن از خود نشان می دهد، از طرف شاه عباس به حکومت چورس و سلماس انتخاب می شود. در این زمان، به سبب ویرانی هایی که توسط عثمانی ها بر  نواحی خوی و اطراف آن وارد آمده بود، این شهر اهمیت خود را از دست داده بود و چورس مرکزیت منطقه را بر عهده داشت. 
بعد از سلمان خان، ایوب خان نوه وی به حکومت می رسد. در این دوره، چورس محل عبور و اتراق کاروان هایی بود که در مسیر جاده ابریشم از ترکیه به سمت ایران و بلعکس تردد می کردند. خان چورس، مامور وصول حق گمرگی این کاروانیان بوده است. مرتضی قلی خان بزرگ پسر ایوب خان حاکم چورس و سلماس بعد از پدر در آبادانی و رشد و شکوفایی چورس کوشش کرد و بناهای عام المنفعه زیادی را در این شهر ایجاد کرد. در این دوره، به سبب آرامش و امنیتی که در منطقه بوجود آمده بود، تجارت و کشاورزی نیز رشد کرد و سبب توسعه بیشتر چورس و نواحی اطراف آن گردید. 
در اواخر دوره صفویه، به دلیل ضعف حاکمان این سلسله و بروز هرج و مرج در نواحی مختلف کشور، شهرهای خوی، سلماس، تبریز و چورس توسط عثمانی ها به مدت چندین سال تسخیر و بخش های مختلف آنها تخریب شدند. افراد بسیاری نیز توسط عثمانی ها به قتل رسیدند. در این زمان، بروز اختلاف میان سران دنبلی نیز بر وخامت بیشتر اوضاع افزوده بود. 
حکومت دنبلی ها در زمان قاجاریه و با هجوم سپاه قاجار از میان رفت و املاک و مستغلات آنها در ابتدا به عنوان زمین های خالصه دولتی درآمد و بعداً در طی زمان به مردم واگذار گردید. 
روستای چورس در دوره قاجاریه در زمانی که میان مردم خوی و سردار ماکو جنگ در گرفته بود، میزبان گروهی بود که از طرف انجمن ایالتی تبریز برای آشتی دادن سردار ماکو با مردم خوی به مدت یک ماه به چورس آمده بودند.  
علاوه بر این، شهر چورس در دوره جنگ های ایران و روس، میزبان سپاه عباس میرزا نائب السلطنه شاه قاجار بود که در بحبوهه جنگ های ایران و روس مدتی را به همراه سپاه خود در اطراف چورس اردو زده بود. محلی را که سپاه قاجار در آن اردو زده بود را امروزه به نام اردو تپه سی می شناسند.
آثار تاریخی چورس 
بررسی ها و مطالعات باستان شناسی نشان می دهد که روستای چورس از حدود 5 هزار سال قبل( دوره مفرغ قدیم ) دارای سابقه سکونت گروه های انسانی بوده است.( احتمال می رود با انجام کاوش های باستان شناسی در تپه های تاریخی چورس بتوان به تاریخ قدیم تری نیز دست پیدا کرد ). 
تپه باستانی موسوم به آناقیزلی در فاصله 600 متری شمال روستای چورس بر روی یک برجستگی صخره ای قرار گرفته و به دلیل داشتن ارتفاع بلند از فاصله دور قابل مشاهده است. در سطح این محوطه، آثاری از دوره مفرغ قدیم و سفال های دوره اورارتوها دیده می شود. به نظر می رسد، استقرار جوامع انسانی در این محوطه بعد از دوره مفرغ قدیم در دوره اورارتوها نیز تداوم یافته است. در سطح محوطه، بقایای فرهنگی فراوانی از جمله سفال، ابزار سنگی و قطعات آجر دیده می شود که نشانگر تسلسل فرهنگی و دوام سکونت جوامع انسانی در محل است. علاوه بر این، در بخش هایی از سطح محوطه آثاری از قبرستان ارامنه دیده می شود که می تواند یادگاری از دوره ای که ارامنه در منطقه زندگی می کردند، باشد.  
از آثار دیگر اورارتوها در منطقه می توان به قلعه بزرگ و قلعه ملاجنید اشاره کرد که این دو محوطه در شرق روستای چورس قرار گرفتند. قلعه ملاجنید و قلعه بزرگ بعد از دوره اورارتوها، در دوران اسلامی نیز مورد سکونت واقع شده است. امروزه در محل قلعه ملاجنید آثار یک برج سنگی و در قلعه بزرگ، بخش هایی از دیوار دفاعی خشتی باقی مانده است. 
از دیگر آثار تاریخی روستای چورس می توان به مسجد سرخ، بنای یخچال و حمام قدیمی اشاره کرد. امروزه بنای مسجد مرمت شده و بنای یخچال نیز جزو اولویت های میراث فرهنگی برای مرمت قرار دارد. اما حمام قدیمی روستا تخریب شده و بر روی آن بنای جدیدی ساخته شده است. البته در داخل روستای چورس آثاری از عمارت خان وجود دارد که به دلیل متروکه ماندن، بخش های مختلف آن تخریب شده و از میان رفته است.  
از بناهای دیگری که در کتب مختلف و سفرنامه ها آمده، اثری دیده نمی شود. به نظر می رسد، بخش عمده ای از این آثار در زیر خانه های امروزی روستاییان و زمین های اطراف روستا قرار گرفته باشند. محل اردوی عباس میرزا شاهزاده قاجاری در جنوب روستای چورس و مکان موسوم به سوسمارها از دیگر جاذبه های توریستی روستا هستند.
روستای چورس در کنار جاذبه های تاریخی و باستانی، به دلیل داشتن منابع آب فراوان و شرایط زیست محیطی مساعد، همه ساله در فصول بهار و تابستان پذیرای خیل عظیمی از مردمی است که برای گذراندن اوقات فراغت و استرحت به این روستا و نواحی اطراف آن می آیند. وجود چشمه های متعدد آب در داخل روستا و نواحی پیرامونی آن یکی از جاذبه های طبیعی چورس محسوب می شود. چشمه معروف شیخ بلاغی شهرت بالایی در سطح منطقه دارد. 
علاوه بر این، در اطراف روستا، درختان و باغات مختلفی وجود دارند که بر زیبایی روستای چورس و طراوت آن می افزایند. در غرب روستا، دره موسوم به احسان خان دره سی منظره بسیار زیبایی را ایجاد کرده است.